تحلیل جامعه‌شناختی وضعیت قانون‌گرایی در بین دانشجویان (مطالعۀ موردی دانشجویان دانشگاههای ارومیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جامعه‌شناسی و استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه ارومیه(نویسنده مسئول)/ نشانی: ارومیه؛ بلوار والفجر 2، خ صدا و سیما، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه علوم تربیتی/ نمابر: 04433364500/ Email: a.kabiri@urmia.ac.ir

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی. عضو گروه پژوهشی مدیریت کسب و کار جهاد دانشگاهی واحد آذربایجان غربی

چکیده

هدف: مقالۀ حاضر به تحلیل جامعه‌شناختی وضعیت قانون‌گرایی در بین دانشجویان به عنوان یکی از کارکردهای اساسی آموزش عالی در نظام فرهنگی و اجتماعی جامعه پرداخته است. روش: روش این پژوهش، پیمایشی بوده و برای گردآوری اطلاعات از تکنیک پرسشنامه استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش، دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاههای ارومیه بود که به شیوۀ نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب 360 نفر از آنان انتخاب شدند. یافته‌ها: نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که همبستگی ترکیب خطی متغیّرهای موجود در مدل رگرسیون، 69/0 و ضریب تبیین آن 47/0 است. به عبارت دیگر؛ 47 درصد از واریانس قانون‌گرایی به وسیله متغیّرهای اعتماد به قانونگذار، میزان دینداری فرد، نفع‌گرایی جمعی، آگاهی از قانون و ناکارامد دانستن قانون تبیین می‌شود. همچنین یافته‌های تجربی نشان داد قانونمند دانستن مردم و رضایت از عملکرد کارگزاران و مدیران جامعه، سهم معناداری در پیش‌بینی قانون‌گرایی نداشتند. نتیجه‌گیری: بین قانون‌گرایی و رضایت از عملکرد کارگزاران و مدیران دولتی، بی‌اعتمادی به قانونگذار، میزان دینداری فرد، نفع‌گرایی جمعی، آگاهی از قانون، ناکارامد دانستن قانون و مطیع قانون دانستن مردم، همبستگی وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


منابع
-      قرآن کریم. ترجمه مهدی الهی قمشه‌ای(1384). دارالقرآن کریم.
-      آرون، رایموند(1363). مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی، ج 2. ترجمۀ باقر پرهام. تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
-      انجمن جامعه‌شناسی ایران(1387). «بررسی انتقادی ساختار و جایگاه اجتماعی دانشگاه در ایران». نشست تخصصی گروه تخصصی جامعه‌شناسی علم و معرفت.
-      انصاری، علیرضا(1378). «قانون‌گرایی در سیره و گفتار معصومان علیهم‌السلام». فرهنگ کوثر، ش 25 و 30.
-      ترنر، جاناتان و ال. بیگی(1370). پیدایش نظریۀ جامعه‌شناسی. ترجمۀ عبدالعلی لهسایی‌زاده. شیراز: فرهنگ.
-      تنهایی، حسین ابوالحسن(1390). جامعه‌شناسی دینی در شرق باستان. تهران: بهمن برنا، چ دوم.
-      خاتمی، عیسی(1377). راهکارهای نهادینه شدن قانون گرایی در فرهنگ عمومی، مجموعه مقالات همایش قانون و قانون گرایی و تاثیر آن بر فرهنگ عمومی، ارومیه: اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-      جوادی یگانه، محمدرضا؛ مجید فولادیان و حسن رضایی بحرآباد(1390). «بررسی عوامل مؤثر بر قانون‌گرایی در نظام اداری کشور(با تأکید بر ادارات دولتی مشهد و تهران)». ارزیابی دانش، سال دوم، ش 5: 35-9.
-      چلبی، مسعود(1375). جامعه‌شناسینظم. تهران: نی.
-      حاجی صفرعلی، احمد(1381). بررسی علل قانونگریزیدررانندگی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات.
-      حق‌شناس، علی‌محمد(1381). «بیگانگی اجتماعی، بستر بیقانونی». معمای حاکمیت قانون. تهران: طرح نو.
-      دلانتی، جرارد(1386). دانش در چالش: دانشگاه در جامعۀ دانایی. ترجمه علی بختیاری‌زاده. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-      دورکیم، امیل(1378). خودکشی. ترجمۀ نادرسالارزاده. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
-      رابینگتن، ارال و مارتین واینبرگ(1382). رویکردهای نظری هفت‌گانه در بررسی مسائل اجتماعی. ترجمه رحمت‌الله صدیق سروستانی. تهران: سروش.
-      رضایی، محمد(1384). «میزان، نوع و عوامل مؤثر بر قانونگریزی». جامعه‌شناسی ایران، دورة ششم، ش 3: 69-47.
-      رفیع‌پور، فرامرز(1386). سرطاناجتماعیفساد. تهران: شرکت سهامی انتشار.
-      رفیع پور، فرامرز(1377). آنومی یا آشفتگی اجتماعی: پژوهشی در زمینه پتانسیل آنومی در شهر تهران، تهران، انتشارات سروش.
-      سایت  سازمان بازرسی کل کشور به آدرس: http://www.gio.ir
-      سایت سازمان شفافیت بین المللی به آدرس: http://transparency.org
-      سراج‌زاده، سید حسین(1385). چالشهای دین و مدرنیته. تهران: طرح نو، چ دوم.
-      سراج زاده، سید حسین و پویافر، محمدرضا(1387). دین و نظم اجتماعی: بررسی رابطه دینداری و احساس آنومی و کجروی در میان نمونه ای از دانشجویان. مسائل اجتماعی ایران، سال 16، شماره 63: 71-105.
-      شیری، طهمورث(1383). علل و عوامل اجتماعی مؤثر بر پدیدة قانونگریزی و پیامدهای آن در جامعة ایران(از مشروطیت تاکنون). پایان‌نامة دکتری جامعه‌شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی.
-      صداقت، کامران (1384). بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر قانونگریزی و قانونگرایی شهروندان تبریز. پایان‌نامة دکتری جامعه‌شناسی. دانشگاه اصفهان.
-      صدیق سروستانی، رحمت‌الله(1385). آسیبشناسی اجتماعی. تهران: آن.
-      عبدی، عباس(1381). نارسایی قانون و حقوق در فرهنگ عمومی، در معمای حاکمیت قانون در ایران، تهران: طرح نو.
-      عبداللهی، محمد(1378). موانع قانون­گرایی و راههای مقابله با آن در ایران، در قانونگرایی و فرهنگ عمومی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-      علی‌بابایی، یحیی و علی‌اصغر فیروزجائیان(1388). تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی. دانش انتظامی، سال یازدهم، ش 4: 55-8.
-      علیخواه، فردین(1378). نقش صدا و سیما در ترویج رفتار قانونمند(طرح تحقیقاتی). تهران: مؤسسه تحقیقات صدا و سیما.
-      علوی­تبار، علیرضا(1376). بررسی روحیه جمعی و قانون­پذیری در جامعه. تهران: اداره کل دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی.
-      فخرایی، سیروس(1386). بررسی میزان قانونپذیری و عوامل مؤثر بر آن در شهر تبریز. ، فصلنامه پیک نور، سال پنجم، شماره اول: 111-122.
-      قادری، حاتم(1381). تبارشناسی یک مشکل، در معمای حاکمیت قانون در ایران، ویراستار شده توسط عباس عبدی، تهران : طرح نو.
-      قاضی­مرادی، حسن(1378).خودمداری ایرانیان، تهران: انتشارات ارمغان.
-      کوزر، لوئیس(1380). زندگی و اندیشۀ بزرگان جامعه‌شناسی. ترجمۀ محسن ثلاثی. تهران: علمی.
-      محسنی، منوچهر(1378). «بررسی گرایش به اطاعت از قانون در ایران». قانونگرایی و فرهنگ عمومی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-      مرکز تحقیقات صدا و سیما(1373). نظرسنجی از مردم تهران دربارۀ چگونگی رعایت قانون. تهران: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌های صدا و سیمای جمهوی اسلامی ایران.
-      مرکز تحقیقات صدا و سیما(1374). نظرسنجی از مردم تهران دربارۀ چگونگی رعایت قانون. تهران: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌های صدا و سیمای جمهوی اسلامی ایران.
-      معیدفر، سعید(1385). «اخلاق کار و عوامل مؤثر بر آن در میان کارکنان ادارات دولتی». رفاه اجتماعی، سال ششم، ش 23.
-      همیلتون، ملکم(1381). جامعه‌شناسی دین. ترجمۀ محسن ثلاثی. تهران: تبیان.
-      یعقوبی، صمد(1381). بررسی پدیده قانون گرایی و قانون گریزی در بین شهروندان تبریزی، تبریز، مرکز افکارسنجی دانشجویان.
-       Holly Quran
-       Abdi, Abbas (2003). "Failure rights law and in popular culture," the mystery of the rule of law in Iran, Tehran: Tarhe Nov.
-       Abdullahi, Mohammed (2001). "Barriers to the rule of law and ways of coping with it in Iran", in lawmaking and public culture, Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance.
-       Alawatibar, Alireza (1997). "The study of collective morality and legality in society". Tehran: General Directorate of the Secretariat of the General Culture Council.
-       Alibabaei, Yahya and Aliasghar Firoozjayan (2009). "Sociological Analysis of Factors Affecting Legislation". Disciplinary knowledge, Year 11, No. 4: 55-8.
-       Alikhah, Fardin (1999). The Role of Television in Promoting Lawful Behavior. The Research Project. Tehran: IRIB Research Institute.
-       Ansari, A. (1999). “The Legality in the Conduct and Speech Infallibles”. Journal of the Culture Kosar, No 25 & 30. (Persian)
-       Aron, Raymond (1984). Basic Process of Thought in Sociology. Translated by B. Parham. Tehran: Islamic Revolution Organization of Publications and Training, Vol 2. (Persian).
-       Burkett, Steven R. (2001). “Religion and Crime”. In: C.D. Bryant (Ed). Juvenile Delinquency. Philadelphia: Bruner: 449-451.
-       Chalabi, M. (1996). Sociology of Order. Tehran: Ney Publications. (Persian)
-       Dlanty, Gerard (2007). Knowledge Challenge: University in Knowledge Society. Translated by Ali Bkhtiarizadh. Tehran: Center for Social and Cultural Studies. (Persian)
-       Durkheim, Emile (1999). Suicide. Translated by Nadr Salarzadeh. Tehran: Allameh Tabatabaei University. (Persian)
-       Fakhraie, S. (2007). “Study of the Legality and an it’s Determinants in Tabriz City ”. Peak Nour Quarterly, Fifth Edition, No. 111-122.Garoupa, N. (2007). “Optimal Law Enforcement and Criminal Organization”. Journal of Economic Behavior & Organization, 63: 461-474.
-       Garoupa, N. (2000). “The Economics of Organized Crime and Optimal Law Enforcement”. Economic Inquiry, 38: 278-288.
-       Ghaderi, Hatam (1381). "Genealogy of a Problem", in the Context of the Rule of Law in Iran, edited by Abbas Abdi, Tehran.Tarhe Nov
-       Haji Safar Ali, A. (2002). Investigate the Causes of Lawlessness Driving. Sociology Graduate Thesis. Islamic Azad University, Science and Research. (Persian)
-       Hamilton, Malcolm (2002). Sociology of Religion. Translated by M. Salasei. Tehran: Cultural Institutions and Publishing Tebyan.
-       HaqShenas, Ali Mohammed (2002). “Social Alienation: the Context of Lawlessness”. The Mystery of the Rule of Law. Abdi (Ed.). Tehran: Published the ،Tarhe Nov. (Persian)
-       Iranian Sociological Association (2008). “A Critical Study of the Structure and the Social Status in Iranian Universities”. Specialized Expert Group Meeting of the Sociology of Science and Knowledge. (Persian)
-       Javadi Yeganeh, M.R.; M. Fooladian & H. Rezaee Bhrabad (2011). “Factors Affecting the Rule of Law in the Official System (with Emphasis on Government Offices in Mashhad and Tehran)”. Quarterly Assessment of Knowledge, Issue 5: 9-35. (Persian)
-       Khatami, Jesus (2000). Methods of institutionalization of legalism in public culture, articles on congresses of law and legalism, and its impact on general culture, Urmia: Directorate General of Islamic Culture and Guidance.( Persian)
-       Kuzaran, Louis A. (2002). Life and a Great Notion of Sociology. Translated by M. Salasie. Tehran: Scientific Publications.
-       Moeedfar, S. (2006). “The Work Ethic and its Rrelated Factors among Employees of Eovernment Agencies”. Journal of Social Welfare, Issue 23.
-       Mohseni, M. (1999). “Examination of Trends to Obey the Law in Iran”. The Legality and Popular Culture. Tehran: The Press Ministry of Culture and Islamic Guidance.
-       Qazi-moharadi, Hasan (1999). Self-Direction of Iranians, Tehran: Armaghan Press.
-       Rabington, Earl and Martin Vainberg (2003). The Study of Social Problems Seven Theoretical Perspectives. Translated by R. Sedeiq Srvestani. Tehran: Publishing Soroush. (Persian)
-       Rafi Pour, Faramarz (2000). Anomy or social disorder: research on the anomy potential in Tehran, Tehran, Soroush publication.(Persian)
-       Rafipour, F. (2007). The Social Cancer of Corruption. Tehran: Publishing Corporation. (Persian)
-       Research Center for of IRIB (1994). A Survey of People in Tehran about How to Comply with the Law. The Center for Research, Studies and the Islamic Republic of Iran Broadcasting Sensing Applications.
-       Research Center for of IRIB (1995). A Survey of People in Tehran about How to Comply with the Law. The Center for Research, Studies and the Islamic Republic of Iran Broadcasting Sensing Applications.
-       Rezai, M. (2005). “The Rate, Type and Factors Affecting on Law Evasion”. Journal of Sociology, Period. 6, No. 3: 69-47. (Persian)
-       Sedaghat, K. and et al. (2005). Study the Social and Cultural Factors Affecting Escape the Law and Rules of Tabriz Citizen. PhD in Sociology Thesis. Isfahan University. (Persian)
-       Sedeiq Sarvestani, R. (2006). Social Pathology. Tehran: Publishing An. (Persian)
-       Serajzadeh, S.H. (2006). The Challenges of Religion and Modernity. Tehran: New Design, Second Edition. (Persian)
-       Serajzadeh, Seyyed Hossein and Pooyafar, Mohammad Reza (2008). "Religion and social order: the study of the relationship between religiosity and anomy and erosion in a sample of students." Social Issues of Iran, 16, No. 63: 71-105.(Persian)
-       Shiri, T. (2004). Causes and Social Factors Affecting Law Evasion Phenomenon and its Consequences in Iranian Society (the Constitution so Far). PhD in Sociology Thesis. Islamic Azad University. (Persian)
-       Tanhaei, Hussein A. (2011). Sociology of Religion in the Ancient East. Tehran: PPublished Bahman Borna, Second Edition. (Persian)
-       Turner, Jonathan L. Begay (1991). Theories of Sociology. Translated by A. Lahsaei Zadeh. Shiraz: Publishing Culture. (Persian)
-       Yagoby, Samad (2003). The study of the phenomenon of legalism and rule of law among citizens of Tabriz, Tabriz, Ispa.